२२ ऑक्टोबर २०२६ | गुरुवार
नमस्कार मंडळी! 👋
एखादा मेसेज वाचून किंवा बातमी बघून आपण पटकन विश्वास ठेवतो. पण खात्री कुठून करायची?
⚡ आजच्या अंकात
📱 WhatsApp वरच्या शेअर टिप्सवर ED ची कारवाई
🍔 Zomato च्या मूळ कंपनीचे निकाल आणि नवे व्यवहार
🗣️ कन्नड आवाजाचं AI आणि भारतीय स्टार्टअप्सचा आक्षेप
📱 १. WhatsApp शेअर टिप्सचं प्रकरण: २०० कोटींची खाती गोठवली
ED म्हणजे सक्तवसुली संचालनालय (Enforcement Directorate). त्यांनी १९ ऑक्टोबरला या कारवाईची माहिती दिली.
मुंबईतल्या ED कार्यालयाने १६ ऑक्टोबरला २९ ठिकाणी झडती घेतली. ही ठिकाणं मुंबई, नाशिक, अहमदाबाद, गांधीनगर, सुरत आणि भावनगरमध्ये होती. मनी लाँड्रिंगच्या कायद्याखाली (PMLA) ही कारवाई झाली. सुमारे २०० कोटी रुपयांची ट्रेडिंग खाती गोठवली आहेत. त्यात शेअर्स आहेत की रोख रक्कम, हे बातम्यांत स्पष्ट नाही. कागदपत्रं, मोबाईल-कॉम्प्युटर, शेअर व्यवहारांच्या नोंदी आणि मालमत्तेचे कागदही जप्त केले. ED च्या निवेदनात दोन लिस्टेड कंपन्यांची नावं आहेत: R M Drip and Sprinklers Systems Ltd आणि R&B Denims Ltd.
ED चा आरोप काय?
हे फक्त ED चे आरोप आहेत. कोर्टाने अजून काही ठरवलेलं नाही.
एप्रिल २०२३ ते मार्च २०२४ मध्ये या कंपन्यांनी निवडक लोकांना ३.५ कोटींपेक्षा जास्त शेअर्स आणि वॉरंट्स दिले. त्यासाठीचा काही पैसा एकमेकांशी जोडलेल्या लोकांच्या छोट्या गटाकडून आला, असा आरोप आहे.
नंतरच्या काही महिन्यांत शेअरचे भाव वाढले. शेअर मात्र जवळपास त्याच लोकांकडे राहिले.
डिसेंबर २०२५ च्या शेवटापासून फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत 'Multibagger Stocks' सारख्या WhatsApp ग्रुप्सवर या दोन शेअर्सच्या रोज 'खरेदी करा' टिप्स आल्या. X आणि SMS वरही प्रचार झाला, असा आरोप आहे.
ग्रुप्ससाठी हरियाणा आणि मुंबईतल्या दुसऱ्या लोकांच्या नावावरची सिम कार्ड्स वापरली. ग्रुप्स भावनगरमधून चालवले जात होते, असा आरोप आहे.
नंतर सुरुवातीच्या शेअरधारकांनी आपले काही शेअर्स अनेक नव्या गुंतवणूकदारांना विकले, असं ED म्हणतं.
ED आता पैशांचा मार्ग शोधण्यासाठी तपास वाढवत आहे. बातम्यांमध्ये अटकेचा किंवा आरोपपत्राचा उल्लेख नाही.
हे महत्त्वाचं का?
WhatsApp ग्रुपवरची शेअर टिप अशा लोकांकडून येऊ शकते, ज्यांच्याकडे ते शेअर्स आधीच आहेत आणि ज्यांना ते विकायचे आहेत. स्वतःचे पैसे लावण्याआधी टिपची खात्री स्वतः करा.
स्रोत: Business Today · Free Press Journal · ANI / Dev Discourse
🍔 २. Zomato च्या मूळ कंपनीचा नफा वाढला
Zomato ची मूळ कंपनी Eternal ने २१ ऑक्टोबरला जुलै–सप्टेंबर तिमाहीचे निकाल सांगितले.
निव्वळ नफा १२५ कोटी रुपये. गेल्या वर्षी याच तिमाहीत तो ६५ कोटी होता. म्हणजे सुमारे ९२ टक्के वाढ.
कंपनीची कमाई (revenue) २४,१३८ कोटी रुपये. गेल्या वर्षी ती १३,५९० कोटी होती. म्हणजे सुमारे ७८ टक्के वाढ.
बोर्डाचे दोन निर्णय
Going-out India हा व्यवसाय Eternal आपल्याच Zomato Entertainment Pvt Ltd या उपकंपनीकडे देणार आहे. हा कंपनीच्या आतला बदल आहे. २१ ऑक्टोबरच्या कराराच्या तारखेपासून ३० दिवसांत तो पूर्ण होईल, अशी अपेक्षा आहे.
Eternal ने जानेवारी २०२२ मध्ये Adonmo मध्ये ११२ कोटी रुपये घातले होते. आता ती हा हिस्सा Mygate ला विकणार आहे. त्या बदल्यात तिला Mygate चे शेअर्स मिळतील. बातम्यांनुसार, एकत्रित Mygate कंपनीत Eternal चा सुमारे ४.४ टक्के हिस्सा असेल आणि त्याची किंमत १५६ कोटी रुपये धरली आहे. हा व्यवहार ५ डिसेंबर २०२६ पर्यंत पूर्ण व्हायला हवा.
हे महत्त्वाचं का?
Zomato ची मूळ कंपनी नफा वाढवत आहे. आणि अनेक सोसायट्यांमध्ये पाहुण्यांच्या नोंदीसाठी वापरलं जाणारं Mygate ॲप, त्यात Eternal चा हिस्सा येणार आहे.
स्रोत: Free Press Journal · Deccan Herald
🗣️ ३. कन्नड आवाजाचं AI: कर्नाटक – ElevenLabs करार आणि स्टार्टअप्सचा आक्षेप
कर्नाटकची KITS ही सरकारी टेक्नॉलॉजी संस्था आणि आवाज तयार करणारी AI कंपनी ElevenLabs यांनी ६ ऑक्टोबरला करार (MoU) केला. ElevenLabs च्या इंडिया समिटमध्ये हे झालं. सह्या ElevenLabs चे सह-संस्थापक Mati Staniszewski आणि कर्नाटकचे IT आणि बायोटेक्नॉलॉजी मंत्री प्रियांक खर्गे यांनी केल्या.
करारात तीन गोष्टी आहेत:
आवाजाची सुरक्षा: डीपफेक, म्हणजे खोट्या आवाजाची नक्कल, ओळखणं. आवाजावर वॉटरमार्क लावणं. कुणाचाही आवाज क्लोन करण्याआधी परवानगी घेणं. प्रसिद्ध लोकांचा आवाज क्लोन करण्यावर मर्यादा.
हरवलेला आवाज परत: तोंडाचा किंवा घशाचा कॅन्सर किंवा मज्जासंस्थेचे आजार यामुळे ज्यांचा आवाज गेला, त्यांना स्वतःच्याच आवाजासारख्या डिजिटल आवाजात बोलता यावं, कन्नडमध्येही.
सरकारी सेवा: हेल्पलाईन आणि तक्रार निवारणात आवाजावर चालणारं AI.
ElevenLabs आपल्या One Million Voices कार्यक्रमात पात्र लोकांना आयुष्यभराचं मोफत लायसन्स देणार आहे. पात्र लोक कोण, ते राज्य सरकार किंवा त्याच्या संस्था ठरवतील. म्हैसूरची AIISH (All India Institute of Speech and Hearing) आणि KITS हे काम कसं करायचं, याचं प्राथमिक नियोजन करत आहेत. खर्च किती आणि किती लोकांना फायदा, याचे आकडे सांगितलेले नाहीत.
खर्गे म्हणाले, AI चं खरं मोजमाप लोकांच्या आयुष्यात त्याने काय फरक पाडला, यावरून व्हायला हवं.
चार भारतीय स्टार्टअप संस्थापकांचे आक्षेप
Analytics India Magazine च्या १९ ऑक्टोबरच्या बातमीनुसार:
Dheemanth Reddy (Maya Research): सरकारी सेवा परदेशी AI प्लॅटफॉर्मवर चालल्या, तर लोकांची संवेदनशील संभाषणं उघड होण्याचा धोका असू शकतो.
Raoul Nanavati (Navana.ai): भारतीय AI कंपनीसाठी सरकारी कॉन्ट्रॅक्ट हा सर्वात मोलाचा संदर्भ असतो.
Ankush Sabharwal (CoRover.ai): कोणत्याही एका कंपनीवर अवलंबून राहावं लागू नये, म्हणून कुठल्याही एका मॉडेलवर न थांबणारी रचना हवी.
Sasank Chilamkurthy (JOHNAIC): भारतीय कंपन्या भारतीय भाषांसाठी जास्त चांगली मदत देऊ शकतात.
कर्नाटकने याच वर्षी Anthropic सोबतही AI शिकवण्यासाठी काम करणारे गट बनवले होते, असंही याच बातमीत आहे. या आक्षेपांवर सरकारने किंवा ElevenLabs ने काही म्हटल्याचं बातमीत नाही.
हे फक्त या चार जणांचं मत आहे. सगळ्या भारतीय स्टार्टअप्सचं असंच मत आहे, असं यावरून म्हणता येत नाही. टेंडर झालं का, हेही बातम्यांत सांगितलेलं नाही.
हे महत्त्वाचं का?
ज्यांना वाचता किंवा टाइप करता येत नाही, त्यांना कन्नडमध्ये बोलून सरकारी सेवा मिळाल्या, तर मोठा फायदा होऊ शकतो. पण लोकांच्या आवाजाचा डेटा कोणाकडे राहणार, हा प्रश्न अजून उत्तराविना आहे.
स्रोत: PSU Watch · News Karnataka · Analytics India Magazine
तुमचं मत काय?
WhatsApp ग्रुपवर शेअर टिप आली, तर तुम्ही त्याची खात्री कशी करता? या ईमेलला Reply करून तुमचं मत नक्की कळवा.
उद्या सकाळी पुन्हा भेटूया.
अनिकेत पाटील
Patil Protocol - जगातलं AI आणि तंत्रज्ञान, तुमच्या भाषेत.